english|

ÖZERK SANAT KONSEYİ
TÜRKİYE SANAT KURUMU YASA TASARISI TASLAĞI

 

Gerekçe

Türkiye Sanat Kurumu Yasa Tasarısı, T.C. Anayasası’nın 64. maddesinde dile getirilen sanat ortamının oluşturulması ve sanat alanları ile kamu yönetimi alanı arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi; ifade özgürlüğünün önündeki engellerin ortadan kaldırılarak, yerel, ulusal ve evrensel kültür-sanat değerlerimizin ve sanatsal üretimin desteklenmesi, tanıtılması ve yaygınlaştırılması için gerekli hizmetleri görmek üzere, tüzel kişiliğe ve idari-mali özerkliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi “TÜRKİYE SANAT KURUMU”NUN kurulmasını öngörmektedir.

Yasa tasarısı, sanatın özgür gelişiminin sağlanması ihtiyacına dayanmaktadır. Bu ihtiyaçtan yola çıkılarak, Avrupa ülkelerinin çoğunluğunda var olan ve sanatı siyasetin vesayetinden kurtarmak amacı ile kurulmuş özerk Sanat Konseyleri (Art Council’lar) benzeri bir kuruluşun oluşturulması düşünülmüştür. Böyle bir kurumun kurulması, ülkemiz gerçekleri göz önüne alındığında öncelikli bir ihtiyaçtır. “Türkiye Sanat Kurumu, ”Sanatın ve sanatçının özgür gelişimi için imkânlar yaratırken, sanatın üretim, dağıtım ve yaşam süreçlerine ilişkin destekler sağlayacaktır. Sosyal devlet olgusunun bir gereği olan bu görevi devletin bizzat yapmak yerine, sanatçıların yönetime aktif katıldıkları özerk bir kuruma bırakması, çağdaş yönetişim anlayışının gereğidir.

Ülkemizde kültür-sanat alanına ayrılan kamu kaynakları çok sınırlı kalmakta, üretilen hizmetlerin yurdun tüm köşelerine eşit olarak dağılması mümkün olmamaktadır. Sorunun çözümü, devlet, yerel yönetim ve özel sektör kaynaklarının bu hedef doğrultusunda kullanılmasında ve saydamlık ilkesine uyulmasında yatmaktadır. Kamunun kaynaklarının yanı sıra, sivil toplumun sanat alanına vereceği desteğin kurallarını düzenlemekle görevli bir kurulun salt devlet memurlarından oluşması yeterli olmayacaktır. Sanat ortamının tüm katmanlarının yönetiminde yer alacağı bir özerk kurumun oluşması bu nedenle gereklidir.

Bu tasarının yasalaşması ile sanat alanlarının geliştirilmesi ve desteklenmesine ilişkin hizmetler “Türkiye Sanat Kurumu”na bırakılmaktadır. “Kültür" alanının genel sorunları ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Milli Kütüphane Başkanlığı gibi birimlerin Kültür ve Turizm Bakanlığı çerçevesinde kalacak Devlet Tiyatroları, Devlet Opera ve Baleleri, Devlet Halk Dansları Topluluğu, Devlet çoksesli koroları, Devlet Senfoni Orkestraları ile ödenekli tiyatro statüsü kazanmış Belediye Tiyatroları, tam ödenekli kamu kurumu niteliklerini koruyarak, işleyişte özerkliğe kavuşturulacaktır. Özerk işleyişin modeli, “Türkiye Sanat Kurumu”nun "Görevleri" madde 3 m’de ifade edildiği gibi Kurum tarafından oluşturulacaktır. Bakanlığa bağlı olmayan sanat kurumlarının ve sanatçıların gerçekleştireceği etkinliklerin desteklenmesi, “Türkiye Sanat Kurumu”nun görev ve yetki alanı içinde olacaktır. .

 

TÜRKİYE SANAT KURUMU
BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

 

Amaç
Madde 1- Bu kanunun amacı:
Sanatçıların ve sanatsal çalışmaların desteklenmesi, sanat yapıtlarının değerlendirilmesi, korunması ve tanıtımı ile ülkemizde sanat kültürünün yaygınlaştırılmasını sağlamak; sanat alanlarımızın uluslararası ilişkilerini geliştirmek ve sanatsal özgürlüğü güvence altına almakla görevli özerk bir kurum oluşturmaktır.

Kapsam
Madde 2- Bu kanun, sanatın ve sanatçının desteklenmesi, sanatların korunması, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve tanıtılmasına ilişkin hizmetler ile düşünce ve ifade özgürlüğünün sağlanması ve sanatçı haklarının korunmasına ilişkin görevleri ve bu görevleri yapacak kuruluş ve organların oluşmasını, bu organların görev, yetki ve sorumluluklarını ve bu kuruluşun çalışmaları için gerekli kaynakları kapsar.

Görevler
Madde 3- Yukarıda amaç ve kapsamı belirlenen “Türkiye Sanat Kurumu”nun görevleri şunlardır:

  • Sanatsal konularda kuramsal ve uygulamalı araştırmalar yapmak, yaptırmak, yapmayı özendirmek, gerektiğinde yayın yapmak,
  • Yasada belirtilen sanat dallarının gelişimi için gerekli olan bina, donanım, araç, gereç, malzemelerin sağlanması ve sanatsal çalışmalar için gerekli her türlü altyapının oluşturulması için Kültür ve Turizm Bakanlığı ile işbirliği yapmak,
  • Sanat etkinliklerini ve sanat yapıtları üretimini desteklemek, yarışma, ödüllendirme ve benzeri yollarla nitelikli sanat eserlerini ve sanatçıları teşvik etmek,
  • Sanatçıların ifade özgürlüğünü sağlamak için hükümete danışmanlık yapmak, ifade özgürlüğü kısıtlamalarına ilişkin bir izleme ve arşiv hizmeti vermek,
  • Sanatçı haklarının korunması için meslek birlikleri ile işbirliği yapmak,
  • Kamu kuruluşlarının sanat çalışmalarını destekleyen projeler gerçekleştirmesi için öneriler geliştirmek, sanata ilişkin yatırımlarında hükümete danışmanlık yapmak,
  • Yerel yönetimlerin sanatsal çalışmalarını desteklemek ve danışmanlık yapmak, Sanat Kurulları aracılığı ile yerel sanat kurumlarının yöneticilerinin belirlenmesi sürecine katılmak, yerel yönetimlerin gerçekleştireceği kültür-sanat etkinlikleri ile kamusal alanlarda yaptırılacak sanat yapıtları ve anıtları konusunda danışmanlık ve hakemlik yapmak, yerel yönetimlerin kültürel etkinliklerini izlemek, aralarında kaynakların ve insan gücünün daha rasyonel biçimde kullanılması için eşgüdüm sağlamak,
  • Özel kuruluşların sanata yatırım yapmalarını ve sanat etkinliklerini desteklemelerini özendiren mevzuatın uygulanması konusunda Kültür ve Turizm Bakanlığı’na danışmanlık yapmak, hakem kurulları oluşturmak,
  • Sanatçının çalışma koşullarının iyileştirilmesi konusunda gerekli düzenlemeleri ilgili Bakanlıklara önermek ve uygulamanın takibini yapmak,
  • Sanat yapıtlarımızın yabancı dillerde ve yurt dışında yayınlanması ve icrası için destek sağlamak,  sanatçılarımızı yurt dışında tanıtmak için yayınlar yapmak,
  • Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olacağı kültürel işbirliği anlaşmalarının hazırlanması ve uygulanmasında Dışişleri Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’na danışmanlık yapmak, Başbakanlık Tanıtma Fonu’nun kültür ve sanatımızın tanıtımına ilişkin çalışmalarında seçici kurulları oluşturmak,
  • Avrupa Birliği’ne uyum çalışmaları çerçevesinde, sanatın üretim, dağıtım ve yaşam süreçlerine ilişkin gereken yasal düzenlemeleri hazırlayarak, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunmak,
  • Tam ödenekli kamu kurumu niteliğindeki tiyatro, opera, bale, orkestra ve koro gibi sanat kurumlarının özerk işleyişe kavuşturulmaları için gerekli modeli oluşturarak, uygulanmak üzere ilgili bakanlığa sunmak.
  • Sanat eğitimi veren yüksek öğretim kurumları ile işbirliği yapmak, ortak projeler gerçekleştirmek, ilk ve orta öğretimde sanat eğitimi konusunda Milli Eğitim Bakanlığı’na danışmanlık yapmak,
  • Yukarda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü çalışmayı yapmak; bunların yaşama geçirilebilmesi için gerekli olan tüzük ve yönetmelikleri hazırlamak.

 

Tanımlar
Madde 4- Sanatçı: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda sıralanan sanat
dallarında ürün veren ya da icra eden yaratıcı ve yorumcular.
Sanat yapıtı: Sanatçıların imzasını taşıyan özgün çalışma.

Sanat meslek dalları altı alanda toplanmıştır.

  • Yazın (Edebiyat)
  • Sahne Sanatları (Tiyatro, Opera, Bale, Dans)
  • Müzik (Klasik, Geleneksel, Popüler müzik)
  • Görsel Sanatlar (Plastik Sanatlar, Fotoğraf, Karikatür)
  • Tasarım (Grafik, Mimarlık, Endüstri Tasarımı)
  • Görsel-işitsel sanatlar (Sinema, TV, Elektronik Medya)

Halk sanatları ve geleneksel sanatlar da bu altı alan çerçevesinde değerlendirilecektir. T.S.K. sanat alanlarında profesyonelliğin ölçütlerini belirlerken, yasa ile kurulmuş meslek birlikleri ile işbirliği yapacaktır.



İKİNCİ KISIM

Kuruluş ve Organlar

Kuruluş ve Organlar
Madde 5- Türkiye Sanat Kurumu, Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Başkanlık, Genel Sekreterlik, Sanat Kurulları ve Genel Sekreterliğe bağlı birimlerden oluşur.
Türkiye Sanat Kurumu’nun organları şunlardır:

  • Genel Kurul
  • Başkan
  • Yönetim Kurulu
  • Genel Sekreterlik
  • Sanat Kurulları
  • Uluslararası İlişkiler Birimi
  • Yerel Yönetimler Birimi
  • Sivil Toplum Kuruluşları Birimi
  • Basın İlişkileri Birimi
  • Mali İşler Birimi
  • Arşiv ve Kitaplık Birimi
  • Yayın Birimi

 

Denetim ve Personel
Madde 6- “Türkiye Sanat Kurumu", Sayıştay denetimine tabi olacak, personelinin özlük ve mali haklarının belirlenmesinde, yasa ile oluşturulmuş diğer özerk kurum ve kurullarda görev alanların hakları esas alınacaktır.

Türkiye Sanat Kurumu Genel Kurulu
Madde 7- Türkiye Sanat Kurumu Genel Kurulunun oluşumu:

  • Altı sanat alanında çalışan profesyonel sanatçıların oluşturduğu dernek, vakıf ve sendika temsilcilerinin kendi aralarından seçecekleri her alandan beşer kişi olmak üzere toplam otuz üye,
  • Eser sahibi ve komşu hak sahibi meslek birliklerinin belirleyeceği birer üye,
  • Cumhurbaşkanı’nın saptayacağı üç üye, 
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin saptayacağı birer üye,
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı ve sanat kurumlarının bağlı olduğu müsteşar yardımcısı,
  • Tüzel kişiliğe sahip kamu sanat kurumları Genel sanat Yönetmenleri ile bu kurumların çalışanlarının belirleyecekleri birer üye, Telif Hakları ve Sinema ile ilgili Bakanlık birimi sorumlusu (bu alanlar özerk Kurumlara dönüştüğünde bu kurumların Başkanları / Genel Müdürleri),
  • Başbakanlık Tanıtma Fonu Kurulu, Başbakanlık Basın Yayın Genel Müdürlüğü, Dışişleri, İçişleri, Milli Eğitim, Maliye Bakanlıkları, RTÜK, TRT, DPT ve Sayıştay’ın belirleyeceği birer üye,
  • Sanat eğitimi veren üniversitelerimizce, öğretim üyeleri ya da görevlileri arasından saptanacak birer üye,
  • Türkiye Belediyeler Birliği’nce belirlenecek, sanat yöneticisi ya da danışmanı niteliği taşıyan, yedi coğrafi bölgelerden birer üye,
  • Yedi bölgeden, kültür-sanat alanında çalışan sivil toplum örgütlerinin kendi aralarından seçecekleri birer üye,
  • Basın-yayın alanında en çok üyeye sahip iki kuruluşun (dernek, sendika), işçi ve işveren konfederasyonları, kamu çalışanları konfederasyonları ile Türkiye Barolar Birliği ve TMMOB’nin belirleyeceği birer üye,
  • Türkiye Sanat Kurumu Yönetim Kurulu üyeleri, Genel Sekreteri ve Sanat Kurulları üyeleri.

 

Genel Kurulun Görevleri
Madde 8- Genel Kurul, yılda bir kez toplanır ve gündemindeki konuları görüşür. Genel Kurul, iki yılda bir, Yönetim Kurulu’nu ve Sanat Kurulları’nın seçimle gelen üyelerini belirler.

Genel Kurul’un görevleri:

  • T.S.K. Başkanını ve Yönetim Kurulu üyelerini seçmek,
  • T.S.K. yıllık çalışma programını ve bütçesini onaylamak,
  • T.S.K. Yönetim Kuruluna öneriler sunmaktır.
  • T.S.K. Genel Kurulu, Yönetim Kurulu’nun talebi üzerine veya üyelerin üçte ikisinin yazılı başvurusu üzerine Olağanüstü olarak toplanır.

Türkiye Sanat Kurumu Başkanı
Madde 9- T.S.K. Başkanı, T.S.K. Genel Kurulu’nca iki yıl için seçilir ve Kültür ve Turizm Bakanı tarafından bu göreve atanır. Üst üste en çok iki kez bu göreve seçilmek mümkündür.

Görevleri:

  • Türkiye Sanat Kurumu’nu temsil etmek,
  • Yönetim Kurulu’na Başkanlık yapmak,
  • Gerektiğinde Sanat Kurullarının toplantılarına katılmak,

 

Yönetim Kurulu
Madde 10- T.S.K. Yönetim Kurulu, T.S.K. Başkanı, Genel Kurulca seçilecek sekiz üye (4. maddede belirtilen altı sanat alanından Genel Kurulca seçilecek birer temsilci, bir Üniversite öğretim üyesi ve 7. maddede belirtilen STK’lar arasından seçilecek bir temsilci) ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı, Maliye Bakanlığı temsilcisi ve T.S.K. Genel Sekreteri’nden oluşur.

Seçimle gelen yönetim Kurulu üyeleri, bu göreve üst üste en çok iki kez seçilebilirler. Yönetim Kurulu ayda bir kez toplanır. Gereğinde ara toplantılar yapabilir.
Yönetim Kurulu’nun çalışma esasları bir Yönetmelikle belirlenir.

Yönetim Kurulu’nun Görevleri:

  • Devlet kurumları ve yerel yönetimlerin sanat alanlarındaki etkinliklerinde danışmanlık yapmak, sanata yeni destekler sağlanması konusunda girişimlerde bulunmak,
  • Genel Kurula sunulacak faaliyet raporu ve bütçeyi hazırlamak,
  • Yıllık bütçenin altı sanat alanı arasında dağılımını yapmak; Sanat Kurulları’nın belirleyeceği desteklerin dağıtımı ve kullanımını denetlemek,
  • Personel atamalarını gerçekleştirmektir.

Genel Sekreter
Madde 11- Kamuya açık ilanla duyurulacak bu göreve yapılacak başvurular T.S.K. Yönetim Kurulu’nca değerlendirilir ve T.S.K. Başkanı’nca atanır.
Birim sorumluları T.S.K. Yönetim Kurulu’nca atanır, Genel Sekreter’e bağlı olarak görev yapar
Sanat Kurulları’nın sekreterleri de, T.S.K. Başkanlığınca atanır, Genel Sekreter’e bağlı olarak görev yaparlar. Kurul sekreterleri kurul toplantılara oy hakkı olmaksızın katılırlar.

Sanat Kurulları
Madde 12- Sanat Kurulları, Genel Kurulca Yönetim Kuruluna seçilecek ve Sanat Kurullarının başkanlıklarını üstlenecek alan temsilcileri ile Genel Kurul’un belirleyeceği her dal için altı uzman üyeden oluşur. Bu üyelerin herhangi bir kuruluşun temsilcisi olması koşulu aranmaz. Genel Kurul, belirlediği üyelerin vekillerini de saptar. Sanat Kurulları altı sanat alanında oluşur. Sanat Kurulları, gerektiğinde, T.S.K. Yönetim Kurulu’nun onayına bağlı olarak, farklı uzmanlık alanlarında alt kurullar oluşturabilir. Kurulların görev süresi bir sonraki Genel Kurulda sona erer.

Üst üste en çok iki kez kurul üyesi olunabilir. Kurullarda görev alanlar dolaysız ya da dolaylı biçimde kurulun vereceği desteklerden yararlanamazlar. Kurul kararları internet ortamında gerekçeleri ile birlikte yayımlanır.
Kurul üyelerinin çalışma koşulları ve özlük hakları yönetmelikle belirlenir. Kurullarda görev alacak kamu personeli kurumlarından izinli sayılır ya da görevlendirilir.
Sanat Kurullarının Görevleri:

  • Yıllık bütçede sanat alanlarına ayrılan desteğin dağılımındaki temel ilkeleri karara bağlamak,
  • Yılda dört kez toplanarak, gelen projeleri değerlendirmek ve destek miktarlarını belirlemek,
  • Destek verilecek projelerin gerçekleşmesine ilişkin alan sekreterlerinin raporlarını değerlendirmektir.



ÜÇÜNCÜ KISIM
Kurum Gelirleri

 

Kurumun Gelirleri
Madde 13- Türkiye Sanat Kurumu’nun gelirleri şunlardır:

    • Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinde ayrılan kaynak
    • Müzik, sinema, yayıncılık alanlarından elde edilecek rüsum ve bandrol gelirleri
    • RTÜK gelirlerinden alınacak %5 oranındaki pay
    • Talih oyunları gelirlerinden alınacak % 5 oranındaki pay
    • Meslek Birlikleri’nin yıllık net gelirinden alınacak %2 oranındaki pay
    • Uluslararası fonlardan sağlanacak kaynaklar
    • Yerel yönetimlerden sağlanacak kaynaklar
    • Öz kaynaklar:
    • Bağışlar
    • Sponsorluk gelirleri
    • Gayrimenkul gelirleri
    • Kurum etkinliklerinden elde edilecek gelirler.



©2009